Van slimme automatisering tot digital twins
De Nederlandse maakindustrie is volop in beweging. Waar bedrijven jarenlang vooral sleutelden aan bestaande machines en processen, is er nu meer aan de hand. Stijgende kosten, een tekort aan technisch personeel en de overstap naar duurzamere energie zetten het speelveld flink onder druk. Tegelijkertijd openen nieuwe technologieën de deur naar slimmer, flexibeler en efficiënter produceren. Deze ontwikkeling noemen we Smart Industry.
Smart Industry is allang niet meer alleen weggelegd voor voorlopers of hightech koplopers. Voor steeds meer productiebedrijven is slim digitaliseren simpelweg nodig om (internationaal) te kunnen blijven concurreren.
In dit artikel verkennen we wat moderne industriële innovatie vandaag de dag betekent. We laten zien hoe technologieën zoals digital twins en geïntegreerde automatisering samenkomen met slim energiebeheer, en hoe subsidies kunnen helpen om deze stappen haalbaar te maken.
De basis van moderne automatisering
Smart Industry wordt vaak omschreven als de vierde industriële revolutie. In de praktijk betekent dit dat machines, systemen en mensen steeds beter met elkaar verbonden zijn. Sensoren, software en data spelen daarbij een centrale rol. In plaats van machines die alleen een vast programma afdraaien, zien we nu installaties die kunnen bijsturen op basis van actuele informatie.
Een belangrijke les uit de praktijk: succesvolle innovatie begint met overzicht. Dat vraagt om een goed ingericht digitaal systeemlandschap. Het ERP (Enterprise Resource Planning)-systeem vormt hierin het hart van de organisatie. Moderne ERP-oplossingen staan in direct contact met machines op de werkvloer. Daardoor wordt het mogelijk om materialen automatisch bij te bestellen, onderhoud te plannen op basis van werkelijk gebruik en productieprocessen beter te sturen.
Ook papierloos werken hoort daarbij. Digitale werkinstructies, die automatisch worden aangepast bij ontwerpwijzigingen, zorgen voor minder fouten en meer duidelijkheid. Voor veel mkb-bedrijven is dit een logische en haalbare eerste stap richting verdere digitalisering.
Van losse oplossingen naar één geheel
In veel bedrijven ontstaat automatisering stap voor stap. Een robotarm hier, een slimme machine daar. Het risico is dat deze oplossingen los van elkaar blijven functioneren. De robot werkt perfect, maar moet wachten op handmatige aanvoer van onderdelen. Het resultaat: tijdwinst op de ene plek, vertraging op de andere.
Echte efficiëntie ontstaat pas wanneer processen op elkaar aansluiten. Van inkoop en voorraadbeheer tot productie en kwaliteitscontrole: alles moet met elkaar communiceren. Hiervoor zijn open standaarden zoals OPC-UA onmisbaar. Ze zorgen ervoor dat machines en systemen van verschillende leveranciers toch gegevens kunnen uitwisselen.
Deze samenhang levert niet alleen snelheid op, maar ook betere kwaliteit. In sectoren met strenge eisen, zoals de voedingsmiddelenindustrie, is het cruciaal om precies te weten waar producten vandaan komen. Door scanners en sensoren te koppelen aan productiedata is volledige traceerbaarheid mogelijk. Met een paar muisklikken is te achterhalen welke grondstoffen in welk eindproduct zijn verwerkt.
Digital twins en virtual commissioning in de praktijk
Een technologie die steeds vaker wordt toegepast, is de digital twin: een digitale kopie van een machine, productielijn of proces die meedraait met de werkelijkheid en continu wordt gevoed met actuele data. Zo kunnen bedrijven processen simuleren, optimaliseren en beter voorspellen, zonder de fysieke productie te verstoren.
Deze manier van werken maakt nieuwe toepassingen mogelijk, zoals virtual commissioning. Daarbij wordt de besturingssoftware van een machine al getest voordat deze fysiek is opgebouwd. Normaal gesproken gebeurt dit pas op de werkvloer, wat vaak leidt tot verrassingen, aanpassingen en vertraging. Met virtual commissioning vindt dat testen eerder plaats, op basis van een nauwkeurig 3D-model van de machine. Virtual Commissioning levert zo de volgende voordelen op:
- Tijdswinst: Reductie van on-site inbedrijfstellingstijd met wel 75%.
- Foutreductie: Tot 60% van de softwarefouten wordt ontdekt voordat de fysieke machine bestaat.
- Kostenbesparing: Een reductie van 40% tot 50% in rework-kosten tijdens de installatiefase.
Hoewel de investering aan de voorkant hoger is, betaalt deze aanpak zich vaak snel terug. Bovendien blijft het digitale model bruikbaar voor onderhoud, training van operators en het doorrekenen van toekomstige aanpassingen.
Actuele trends
Innovatie in de Smart Industry kent vele vormen. Een treffend voorbeeld is de logistieke industrie, waar geavanceerde sorteeroplossingen worden ontwikkeld. Met behulp van AI en robotica kunnen deze systemen duizenden verschillende pakketvormen volledig zelfstandig verwerken. Daarnaast zien we mkb-bedrijven die met een nieuw ERP-systeem hun complete goederenstroom digitaliseren. Dat zorgt voor meer inzicht, minder fouten en betere besluitvorming.
Ook geautomatiseerd lassen is sterk in opkomst. In de metaalsector nemen robots steeds vaker repeterend laswerk over. Ze werken sneller, leveren constante kwaliteit en verminderen de fysieke belasting voor medewerkers. Met de opkomst van cobots wordt deze technologie ook bereikbaar voor kleinere series. Deze robots zijn eenvoudiger te programmeren en werken veilig samen met mensen.
Energiebeheer als onderdeel van de strategie
Een van de grootste knelpunten voor groei is momenteel netcongestie. Veel bedrijven kunnen hun productie niet uitbreiden omdat het elektriciteitsnet vol zit. Dat vraagt om een andere manier van denken over energie.
Daarom nemen steeds vaker bedrijven zelf de regie. Energiebeheer wordt een vast onderdeel van de bedrijfsstrategie, bijvoorbeeld via:
- Smart Energy Hubs: samenwerking op bedrijventerreinen om energie lokaal op te wekken, te delen en te gebruiken.
- Batterijopslag: het opslaan van zonne-energie om pieken in het verbruik op te vangen.
In de praktijk spelen hierbij ook randvoorwaarden een rol, zoals vergunningen en brandveiligheidseisen (bijvoorbeeld PGS 37). Door overheden en verzekeraars vroeg te betrekken, kunnen vertragingen later worden voorkomen.
Subsidies in de Smart Industry wereld
Nieuwe technologie brengt kosten en risico’s met zich mee. Daarom ondersteunt de overheid innovatie met verschillende regelingen. Slim gebruik van subsidies kan projecten sneller rendabel maken.
- WBSO: verlaagt de loonkosten voor onderzoek en ontwikkeling.
- MIT Haalbaarheid: helpt bij het onderzoeken van technische en financiële kansen.
- MIT R&D-samenwerking: stimuleert samenwerking tussen mkb-bedrijven.
- DEI+: ondersteunt projecten die bijdragen aan minder CO₂-uitstoot.
- DHI: helpt bedrijven bij het zetten van stappen op internationale markten.
Praktische handvatten
Innovatie is geen eenmalig project, maar een doorlopend proces. Technologieën zoals AR en VR worden nog weinig gebruikt, terwijl ze juist kansen bieden voor onderhoud en ondersteuning op afstand. Denk aan een monteur die via een AR-bril live hulp krijgt van een specialist.
Voor bedrijven die willen starten, zijn vier uitgangspunten belangrijk:
- Begin behapbaar, maar kijk vooruit: pak één knelpunt aan, met oog voor toekomstige uitbreiding.
- Blijf processen evalueren: soms zit de winst in een update of kleine aanpassing.
- Neem medewerkers mee: laat zien hoe technologie het werk veiliger en interessanter maakt.
- Denk aan randvoorwaarden: energie en vergunningen zijn geen bijzaak, maar onderdeel van het plan.
Conclusie
Innovatie in de maakindustrie draait allang niet meer alleen om machines. Het gaat om slimme samenwerking tussen data, processen en energie. Bedrijven die deze samenhang weten te benutten, verkleinen risico’s en vergroten hun wendbaarheid. De technologie is beschikbaar, de ondersteuning ook. Nu is het moment om de volgende stap te zetten richting een goed verbonden, toekomstbestendige productieomgeving.
Wil je meer weten over dit onderwerp in het algemeen of subsidiemogelijkheden? Ignite Group denkt graag met je mee.
